Республиканская олимпиада по физике 2011, 9 класс, теоретический тур
Есеп №1. Шариктік «бейберекеттік» (8 ұпай)
Суретте көрсетілгендей N шариктер, тегіс жазықтықта бірқалыпты, жартыдөңгелек бойымен жатыр. Барлық шариктердің жалпы массасы M. Массасы m баска шарик сол жақтан жартыдөңгелекке қарай қозғалып, барлық N шариктермен абсолютті серпімді соқтығысады да, ең соңында жартыдөңгелектің қарама-қарсы басқа жағынан табылып, оның жылдамдығы солға қарай бағытталады.
А) N→∞ шегінде (яғни, әрбір шариктің массасы M/N нольге ұмтылғанда), жоғарыда көрсетілген козғалыс болатын кезде, M/m қатынасының минимал мәнін анықтаңыз.
Б) N→∞ шегінде, массасы m шариктің соңғы және бастапқы жылдамдықтарының қатынасын табыңыз.
комментарий/решение
Суретте көрсетілгендей N шариктер, тегіс жазықтықта бірқалыпты, жартыдөңгелек бойымен жатыр. Барлық шариктердің жалпы массасы M. Массасы m баска шарик сол жақтан жартыдөңгелекке қарай қозғалып, барлық N шариктермен абсолютті серпімді соқтығысады да, ең соңында жартыдөңгелектің қарама-қарсы басқа жағынан табылып, оның жылдамдығы солға қарай бағытталады.
А) N→∞ шегінде (яғни, әрбір шариктің массасы M/N нольге ұмтылғанда), жоғарыда көрсетілген козғалыс болатын кезде, M/m қатынасының минимал мәнін анықтаңыз.
Б) N→∞ шегінде, массасы m шариктің соңғы және бастапқы жылдамдықтарының қатынасын табыңыз.
комментарий/решение
Есеп №2. Горизонталь аймақта трамвай белгілі бір жылдамдықпен қозғалғанда 100 А ток қажет етеді. Қозғалтқыш ПӘК-і — 0,9. Сол жылдамдықпен төмен дөңес аймақпен қозғалғанда трамвай ток қажет етпейді. Сол жылдамдықпен жоғары қарай қозғалғанда трамвай қанша ток қажет етеді? Есеп шығарғанда, қозғалтқыш ПӘК-і пайдаланылған ток мәніне тәуелді екенін ескеріңіз.
комментарий/решение
комментарий/решение
Есеп №3. Сығылмайтын, тығыздығы ρ сұйықтықтан тұратын, радиусы R планетаның центріндегі қысымды табыңыз. Есептеуді R=6,4⋅106 м, ρ=1,7⋅103 кг/м3 үшін орындаңыз.
комментарий/решение
комментарий/решение
Есеп №4. Ғарыш кемесі Жерді айнала радиусы R=6570 шеңбер орбита бойымен айналуда. Кемені күн жүйесінен шығару үшін қанша жаңармай қажет?
Кеме және оның қозғалтқышының сипаттамасы: жаңармай және қозғалтқышпен кеме массасы m0=40000 кг, газдың сарқылу жылдамдығы u=4000 м/с.
Жер және Күн жайлы ақпарат: Жер орбитасы радиусы R0=1,5⋅1011 м, Жер массасы M3=6⋅1024 кг, Күн массасы Mc=2⋅1030 кг, гравитациялық тұрақты G=6,67⋅10−11 Н⋅ м2/кг2.
комментарий/решение
Кеме және оның қозғалтқышының сипаттамасы: жаңармай және қозғалтқышпен кеме массасы m0=40000 кг, газдың сарқылу жылдамдығы u=4000 м/с.
Жер және Күн жайлы ақпарат: Жер орбитасы радиусы R0=1,5⋅1011 м, Жер массасы M3=6⋅1024 кг, Күн массасы Mc=2⋅1030 кг, гравитациялық тұрақты G=6,67⋅10−11 Н⋅ м2/кг2.
комментарий/решение